Şirket Sicili Nasıl Araştırılır? Ticaret Sicil Gazetesi, MERSİS ve Yabancı Siciller
Bir şirketin kendi anlattıkları ile resmi kayıtları arasındaki farklar, due diligence işinin kalbidir. “2012’den beri faaliyetteyiz” diyen bir şirketin sicil kaydı 2022 tarihli olabilir. Bu rehber, Türkiye’de ve yurt dışında şirket sicil kayıtlarını nerede bulacağınızı ve neye bakacağınızı anlatır.
Sicil kaydında neler bulunur?
- Tam unvan ve şirket türü (limited, anonim, şahıs şirketi).
- Kuruluş (tescil) tarihi, sicil numarası ve Türkiye’de MERSİS numarası.
- Sermaye ve adres; adres değişikliklerinin geçmişi.
- Yöneticiler ve şirketi temsile yetkili kişiler.
- Limited şirketlerde ortaklar ve pay devirleri. Anonim şirketlerde pay sahipleri ilanlarda çoğu zaman yer almaz.
- Unvan, faaliyet konusu, birleşme, tasfiye ve iflas gibi değişiklikler.
Türkiye’deki kaynaklar
- Ticaret Sicil Gazetesi (TOBB): Kuruluş, müdür ve yönetim kurulu değişiklikleri, pay devirleri, adres ve unvan değişiklikleri burada ilan edilir. İlanlar unvan, sicil numarası, MERSİS numarası veya tarihle aranabilir; bazı hizmetler üyelik ya da giriş isteyebilir.
- MERSİS (Ticaret Bakanlığı): Merkezi sicil sistemi. Firma sorgusu için sisteme kayıtlı kullanıcı girişi gerekir. e-Devlet’teki ticaret sicil hizmetleri de temel bilgileri gösterir.
- Ticaret ve sanayi odaları: Sicil müdürlükleri ve oda kayıtları, özellikle eski ilanlar ve belgeler için.
- ilan.gov.tr: İcra, iflas, konkordato ve ihale ilanları; bir şirketin mali zorluk yaşayıp yaşamadığını gösterebilir.
Yurt dışı siciller
- İngiltere, Companies House: Ücretsiz ve çok ayrıntılı. Kuruluş belgeleri, yıllık hesaplar, yöneticilerin diğer şirketlerdeki görevleri ve önemli kontrol sahipleri (PSC) tek sayfada. Kapanmış şirketler de görünür.
- Almanya, Handelsregister: Ağustos 2022’den beri kayıt ve belgeler ücretsiz.
- ABD: Şirketler eyalet düzeyinde kaydolur (örneğin Delaware); bilgiler eyaletten eyalete değişir ve çoğu zaman sınırlıdır.
- OpenCorporates: Yüzlerce sicilden toplanan şirket kayıtlarını tek aramada sunar. Verinin hangi tarihte, hangi resmi kaynaktan alındığını her zaman kontrol edin.
- GLEIF: LEI kodu olan şirketlerin resmi kimliği ve ana şirket bilgisi.
Adım adım şirket kontrolü
- Şirketin tam unvanını ve varsa sicil, vergi veya MERSİS numarasını bulun. Benzer unvanlı şirketleri karıştırmayın; şirket türü (Ltd., A.Ş.) dahil birebir eşleştirin.
- Kuruluş tarihini şirketin kendi beyanıyla karşılaştırın.
- Yöneticileri ve ortakları listeleyin; aynı kişilerin başka hangi şirketlerde görev aldığına bakın.
- Adresi araştırın: aynı adreste yüzlerce şirket kayıtlıysa bu bir sanal ofis ya da kurumsal hizmet adresidir.
- Değişiklik geçmişine bakın: unvan, adres veya yönetici değişiklikleri hangi olaylarla aynı zamana denk geliyor?
- Mali tablolar yayımlanıyorsa çalışan sayısını, ciroyu ve ilişkili taraf işlemlerini okuyun.
- Web sitesinin ve alan adının yaşını şirketin yaşıyla karşılaştırın (alan adı araştırması rehberi, web arşivleri rehberi).
Kırmızı bayraklar
- Beyan edilen geçmiş ile kuruluş tarihi arasında yıllar var.
- Tek çalışanlı bir şirketin büyük uluslararası projeler anlatması.
- Sık unvan ve adres değişikliği.
- Yöneticinin aynı anda yüzlerce şirkette görev alması.
- Ortakların yaptırım listesinde ya da olumsuz haberlerde geçmesi (gerçek sahip ve yaptırım taraması rehberi).
Kurgusal vaka dosyalarıyla pratik yapmak için DD-001 “Hayalet Tedarikçi” ve DD-002 “Görünmez Ortak” görevlerini deneyin. Genel çerçeve için due diligence rehberimize göz atın.
Sık sorulan sorular
Türkiye’de bir şirketin ortaklarını nereden öğrenebilirim?
Limited şirketlerde ortaklar ve pay devirleri Ticaret Sicil Gazetesi’nde ilan edilir. Anonim şirketlerde pay sahipleri çoğu zaman ilanlarda görünmez.
MERSİS’te firma sorgusu herkese açık mı?
MERSİS’teki firma sorgusu kayıtlı kullanıcı girişi gerektirir. Temel bilgiler için e-Devlet’teki ticaret sicil hizmetleri de kullanılabilir.
Yabancı bir şirketi nereden araştırabilirim?
Önce şirketin kayıtlı olduğu ülkenin resmi siciline bakın (örneğin İngiltere için Companies House). Birçok ülkeyi tek yerden aramak için OpenCorporates kullanabilirsiniz.