|
|
Tüm rehberler
Due DiligenceFININT

Gerçek Sahip (UBO) Nasıl Bulunur? Paravan Şirketler ve Yaptırım Taraması

OSINT TR8 dk okuma

Bir şirketin sicilde görünen sahibi ile onu gerçekte kontrol eden kişi her zaman aynı değildir. Arada başka şirketler, vekil hissedarlar ve farklı ülkelerdeki kayıtlar olabilir. Bu rehber, bir şirketin gerçek sahibini (ultimate beneficial owner, UBO) adım adım bulmayı ve bu kişiyi yaptırım listelerinde doğru şekilde taramayı anlatır.

Gerçek sahip kimdir?

Gerçek sahip (Türk mevzuatındaki adıyla gerçek faydalanıcı), bir şirketin nihai olarak sahibi olan ya da onu kontrol eden gerçek kişidir. Bir şirket ya da vakıf asla gerçek sahip olamaz; zincirin sonunda mutlaka bir insan vardır. Uygulamada genellikle yüzde 25’in üzerinde pay sahibi olan kişiler esas alınır. Ancak kontrol sadece hisseyle sağlanmaz: oy haklarını devralan bir vekâletname, yöneticileri atama yetkisi veya şirket adına karar veren gizli bir anlaşma da kontrol demektir.

Sahiplik zincirini çizin

  1. Hedef şirketin sicil kaydından başlayın: ortaklar, pay oranları ve yöneticiler.
  2. Ortaklardan biri şirketse, o şirketin kayıtlı olduğu ülkenin siciline geçin ve aynı soruları tekrar sorun.
  3. Her katmanda tarihleri not edin: kim, ne zaman ortak ya da yönetici oldu, ne zaman ayrıldı?
  4. Zincirin ucunda bir gerçek kişiye ulaşana kadar devam edin. Ulaşamıyorsanız, zincirin nerede kesildiğini yazın; bu da bir bulgudur.
  5. Sonucu basit bir şemaya dökün: kutular şirketler ve kişiler, oklar sahiplik ve kontrol ilişkileri.
İpucu: Şemayı kâğıda çizmek bile işe yarar. Üç katmanlı bir yapıda bir tarihi ya da adresi gözden kaçırmak çok kolaydır; şema boşlukları görünür kılar.

Paravan yapının işaretleri

  • Aynı adreste yüzlerce şirket: Sanal ofis ve kurumsal hizmet adresleri meşru olabilir, ama tek başına “fiziki ofis” kanıtı değildir.
  • Profesyonel yöneticiler: Yüzlerce şirkette aynı anda yönetici görünen kişiler genellikle sadece imza atar; kararları başkası verir.
  • Vekil (nominee) hissedarlar: Hisseyi “başkası adına” tutan şirketler. Asıl soru, oy ve temettü haklarının kime devredildiğidir.
  • Zamanlama: Bir yaptırım kararından ya da olumsuz bir haberden hemen sonra yönetici veya sahip değişikliği.
  • Açıklanamayan para akışı: Faizsiz, teminatsız, vadesiz “grup içi” borçlar; mali tablolarda “nihai kontrol eden taraf yoktur” ifadesi.
  • Çelişen anlatılar: Satıcının sunumunda anlatılan sahiplik ile kayıtların gösterdiği sahiplik farklı.

Kayıtlar nerede?

  • İngiltere (Companies House): Şirketlerin “önemli kontrol sahibi kişiler” (PSC) kaydı 2016’dan beri ücretsiz ve herkese açıktır. Yöneticilerin diğer şirketlerdeki görevleri de listelenir.
  • AB ülkeleri: Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın 22 Kasım 2022 kararından sonra birçok ülke gerçek sahip kayıtlarını herkese kapattı; erişim artık çoğu yerde “meşru menfaat” gösterenlere açık.
  • Türkiye: Gerçek faydalanıcı bildirimleri Gelir İdaresi’ne yapılır ve herkese açık bir sorgu ekranında yayımlanmaz. Bu yüzden Ticaret Sicil Gazetesi’ndeki ortak, pay devri ve müdür ilanları en önemli açık kaynaktır.
  • OpenCorporates ve GLEIF: Birçok ülkenin sicilini tek yerden aramak ve LEI kodu olan şirketlerin ana şirket bilgisini görmek için.
  • ICIJ Offshore Leaks: Panama, Paradise ve Pandora belgelerinde geçen offshore şirketler, vakıflar ve aracılar.

Ayrıntılı sicil araştırması için şirket sicili araştırması rehberimize bakın.

Yaptırım taraması

Gerçek sahibe ulaştığınızda, hem kişiyi hem de zincirdeki her şirketi yaptırım listelerinde tarayın. Başlıca listeler:

  • Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Konsolide Listesi.
  • ABD OFAC SDN listesi: OFAC’ın yüzde 50 kuralına göre, listedeki kişilerin toplamda yüzde 50 veya daha fazlasına sahip olduğu şirketler listede adı geçmese de yaptırımlı sayılır.
  • Avrupa Birliği yaptırım listeleri: AB Yaptırım Haritası’nda rejim ve ülke bazında görülebilir.
  • İngiltere Yaptırım Listesi (UK Sanctions List).
  • Türkiye: 6415 ve 7262 sayılı kanunlar kapsamındaki malvarlığı dondurma kararları Resmî Gazete’de yayımlanır.

OpenSanctions bu listelerin çoğunu tek aramada birleştirir; ama karar vermeden önce kaydı mutlaka listeyi yayımlayan kurumun kendi sitesinde doğrulayın.

İsim eşleştirme: en sık hata burada yapılır

  • Kiril, Arap ve diğer alfabelerden gelen isimler farklı yazılır: Евгений; Yevgeniy, Evgenii veya Evgeny olabilir. Muhammed; Mohammed, Muhammad veya Mohamad olarak geçebilir.
  • Baba adı (Rusçadaki -oviç/-ovna gibi), soyadı-ad sırası ve Türkçe karakterler aramayı değiştirir. Benzer yazılışları da bulan bulanık arama kullanın.
  • İsim tek başına kanıt değildir. Doğum tarihi, uyruk, pasaport numarası, adres ve bağlantılı şirketlerle eşleştirin.
  • Aynı isimli iki kişi aynı listede bile olabilir. Yanlış eşleşme masum bir kişiyi suçlamak demektir.
Gerçek kişiler hakkında araştırma yaparken kişisel verileri yalnızca araştırmanın amacı kadar toplayın. Bir kişinin “paravan arkasındaki isim” olduğu sonucuna vardıysanız bunu kanıtlarıyla ve güven seviyesiyle raporlayın; kamuya açık suçlama yapmayın.

Raporlama

Raporda kesin bulguları (sicil kaydı, liste kaydı) çıkarımlardan (aynı kişi olması kuvvetle muhtemel) ayırın, her bulgunun kaynağını ve erişim tarihini yazın. Nasıl yapılacağını OSINT raporu yazma rehberimiz anlatıyor.

Bu becerileri DD-002 “Görünmez Ortak” görevinde deneyebilirsiniz: paravan şirketler, vekil hissedarlar ve yaptırım listesinde iki benzer kayıt sizi bekliyor.

Öğrendiklerini dene
Gerçek fotoğraflarla hazırlanmış OSINT görevlerini çöz, liderlik tablosunda yüksel.
Görevlere git

Sık sorulan sorular

Gerçek sahip (UBO) ile hissedar aynı şey mi?

Hayır. Hissedar bir şirket de olabilir; gerçek sahip ise zincirin sonundaki, şirketi nihai olarak sahiplenen ya da kontrol eden gerçek kişidir.

Bir kişinin yaptırım listesinde olup olmadığını nasıl kontrol ederim?

OpenSanctions ile birçok listeyi tek seferde tarayın, ardından eşleşmeyi listeyi yayımlayan kurumun (BM, OFAC, AB, İngiltere, Resmî Gazete) kendi kaydında doğrulayın.

İsim eşleşirse kişi kesin olarak yaptırımlı mıdır?

Hayır. Aynı ya da benzer isimli birçok kişi olabilir. Doğum tarihi, uyruk, pasaport numarası ve adres gibi tanımlayıcılar da eşleşmeden sonuca varmayın.

Diğer rehberler

Due DiligenceFININT

Şirket Sicili Nasıl Araştırılır? Ticaret Sicil Gazetesi, MERSİS ve Yabancı Siciller

Bir şirketin kuruluş tarihini, ortaklarını, yöneticilerini ve adres geçmişini resmi kayıtlardan bulmak: Ticaret Sicil Gazetesi, MERSİS, e-Devlet, Companies House ve OpenCorporates.

7 dk okuma18 Kasım 2026
GEOINTDoğrulama

Gölgeden Saat ve Tarih Bulma: SunCalc ile Kronolokasyon Rehberi

Bir fotoğrafın hangi saatte ve hangi mevsimde çekildiğini gölgelerden bulmak: güneşin yönü ve yüksekliği, gölge boyu hesabı, SunCalc kullanımı ve sık yapılan hatalar.

7 dk okuma18 Kasım 2026
Due DiligenceWeb

Alan Adı ve Web Sitesi Araştırması: WHOIS, DNS ve Sertifika Kayıtları

Bir web sitesinin ne zaman kurulduğunu, kime ait olabileceğini ve hangi sitelerle bağlantılı olduğunu bulmak: WHOIS ve RDAP, geçmiş kayıtlar, DNS, SSL sertifikaları, ters IP ve ortak izleme kodları.

7 dk okuma18 Kasım 2026
Due Diligenceİşe Alım

Background Check Nedir? İşe Alım Öncesi Araştırma ve KVKK Sınırları

Background check (işe alım öncesi araştırma) nedir, neyi kontrol eder, nerede durmalıdır? Gerçek vakalar, KVKK ve ayrımcılık yasağı çerçevesinde adım adım süreç ve uzaktan çalışmada kimlik doğrulama.

8 dk okuma16 Kasım 2026
Due DiligenceDoğrulama

Diploma, Referans ve İş Geçmişi Nasıl Doğrulanır? Özgeçmiş Doğrulama Rehberi

Özgeçmişteki diploma, sertifika, iş geçmişi ve referansları açık ve resmî kaynaklarla doğrulamak: barkodlu belgeler, ticaret sicili, web arşivi, sahte referans işaretleri ve şirket beyanlarında aynı yöntem.

8 dk okuma16 Kasım 2026
AramaBaşlangıç

Google Dorking: Gelişmiş Arama Operatörleriyle OSINT

site:, filetype:, intitle:, tırnak ve tarih operatörleriyle arama motorlarından çok daha fazlasını çıkarın. Belge, şirket, kullanıcı adı, konum ve denizcilik için hazır dork kütüphanesi.

9 dk okuma14 Kasım 2026
ArşivDoğrulama

Silinen İçeriği Bulmak: Wayback Machine ve Web Arşivleri Rehberi

Silinmiş ya da değiştirilmiş web sayfalarının eski hâllerini bulmak: Wayback Machine, archive.today ve ulusal arşivler. Bir sitenin geçmişini okumak, arşivleme ve sınırlar.

6 dk okuma14 Kasım 2026
RaporlamaBaşlangıç

OSINT Raporu Nasıl Yazılır? Bulgu, Kanıt ve Güven Seviyesi

Açık kaynak araştırmasının sonucunu okunur ve doğrulanabilir bir rapora dönüştürmek: rapor yapısı, kanıt kaydı, arşivleme, güven seviyesi dili ve CTF write-up’ı yazma ipuçları.

6 dk okuma14 Kasım 2026
DenizcilikGEOINT

Gemi Takibi ile OSINT: IMO, MMSI, AIS ve Gölge Filo Rehberi

Açık kaynaklarla gemi takibi: IMO ve MMSI farkı, AIS verisi ve sınırları, gemi kimliğini doğrulama, uydu görüntüsünde gemi ölçme, gölge filo ve yaptırım veri tabanları.

6 dk okuma13 Kasım 2026
Due DiligenceFININT

Due Diligence Nedir? OSINT ile Şirket ve Aday Doğrulama Rehberi

Due diligence nedir, ne zaman yapılır? Açık kaynaklarla tedarikçi ve şirket doğrulama, kırmızı bayraklar ve KVKK’ya uygun işe alım öncesi aday taraması için adım adım rehber.

6 dk okuma13 Kasım 2026
OSINTBaşlangıç

OSINT Nedir? Açık Kaynak İstihbaratına Başlangıç Rehberi

OSINT (açık kaynak istihbaratı) nedir, nerelerde kullanılır, nasıl öğrenilir? İstihbarat döngüsü, temel beceriler, etik ve hukuki sınırlar ile başlangıç için yol haritası.

4 dk okuma12 Kasım 2026
GEOINTGeolocation

Fotoğraftan Konum Bulma (Geolocation): Adım Adım Rehber

Bir fotoğrafın nerede çekildiğini bulmanın yöntemi: meta veri kontrolü, görseldeki ipuçlarını okuma, tersine görsel arama, harita ve sokak görünümüyle daraltma ve doğrulama.

4 dk okuma12 Kasım 2026
Görsel AnalizIMINT

Tersine Görsel Arama Rehberi: Google Lens, Yandex, Bing ve TinEye

Tersine görsel arama nedir, ne işe yarar? Google Lens, Yandex Görseller, Bing Visual Search ve TinEye’nin güçlü yanları ve daha iyi sonuç almak için pratik ipuçları.

3 dk okuma12 Kasım 2026
Görsel AnalizKişisel Güvenlik

Fotoğraf Meta Verisi (EXIF) Nedir? Nasıl Görülür ve Nasıl Silinir?

Fotoğraflarınızda gizlenen EXIF meta verisi nedir, hangi bilgileri (konum, tarih, cihaz) taşır? Telefon ve bilgisayarda nasıl görülür, paylaşmadan önce nasıl silinir ve OSINT’te nasıl kullanılır?

3 dk okuma12 Kasım 2026
SOCMINT

Kullanıcı Adından İz Sürmek: SOCMINT’e Giriş Rehberi

Tek bir kullanıcı adından başlayarak açık kaynaklarda araştırma yapmanın yöntemi: kullanıcı adı taraması, eşleşmeleri doğrulama, pivot teknikleri, arşivler ve etik sınırlar.

3 dk okuma12 Kasım 2026
GEOINTUydu

Uydu Görüntüsü Nasıl Okunur? Ücretsiz Uydu Kaynakları Rehberi

Ücretsiz uydu görüntüsü kaynakları (Sentinel, Landsat, NASA Worldview, Google Earth) ve uydu görüntüsü okumanın temelleri: çözünürlük, tarih, gölgeler, sahte renk ve değişim tespiti.

3 dk okuma12 Kasım 2026
DoğrulamaGörsel Analiz

Sahte Haber ve Görsel Doğrulama: 5 Adımda Kontrol Rehberi

Sosyal medyada gördüğünüz bir fotoğraf veya videonun gerçek olup olmadığını 5 adımda kontrol edin: kaynak, ilk yayın, konum, zaman ve bağlam. Yapay zekâ ile üretilmiş görseller için ipuçları.

3 dk okuma12 Kasım 2026