Silinen İçeriği Bulmak: Wayback Machine ve Web Arşivleri Rehberi

İnternette hiçbir şey kalıcı değildir: sayfalar güncellenir, gönderiler silinir, şirketler sitelerini kapatır. Ama çoğu zaman bir kopya bir yerde kalır. Web arşivleri, bir sayfanın geçmişteki hâllerini görmenizi sağlar. Bu rehberde en önemli arşivleri, bir sitenin geçmişini nasıl okuyacağınızı ve kendi bulgularınızı nasıl arşivleyeceğinizi anlatıyoruz.

Wayback Machine

Internet Archive’ın Wayback Machine’i, 1996’dan bu yana milyarlarca sayfanın kopyasını saklayan en büyük web arşividir. Bir adresi yazdığınızda, o sayfanın hangi tarihlerde kaydedildiğini bir takvimde görürsünüz.

• Takvim görünümü: Sayfanın kaydedildiği günler işaretlidir. Önemli bir değişikliği bulmak için önce yılları, sonra ayları gezin.
• Bir sitenin tüm sayfaları: Adresin sonuna /* ekleyerek (örneğin example.com/*) arşivdeki tüm alt sayfaları listeleyebilirsiniz. Silinmiş “Ekibimiz” veya “İletişim” sayfaları burada çıkabilir.
• Karşılaştırma: Aynı sayfanın iki tarihteki hâlini yan yana açarak neyin değiştiğini görebilirsiniz.
• Save Page Now: Bir sayfayı şimdi arşivletmek için kullanılır; bulgularınızı kaydetmenin en kolay yolu.

archive.today ve diğer arşivler

archive.today (archive.ph), sayfanın o anki görüntüsünü ve metnini kaydeder; Wayback Machine’in kaydedemediği bazı sayfaları kaydedebilir. Ayrıca birçok ülkenin ulusal web arşivi vardır: Portekiz’in Arquivo.pt’si ve İngiltere’nin UK Web Archive’ı gibi. Bunlar özellikle o ülkenin eski sitelerinde Wayback Machine’de olmayan kopyaları barındırabilir.

Bir sitenin geçmişini okumak

Bir şirketi ya da kurumu araştırırken sitesinin eski hâlleri çok şey anlatır:

• Kuruluş iddiası: “20 yıldır faaliyetteyiz” diyen bir şirketin sitesinin ilk kaydı geçen yılsa, bu bir kırmızı bayraktır.
• Değişen bilgiler: Eski adresler, telefon numaraları, ortaklar ve yöneticiler.
• Silinen sayfalar: Kaldırılmış ürünler, açıklamalar veya ekip sayfaları.
• Boş şablon: Birkaç ay önce sitenin sadece hazır bir şablon olması, işin yeni kurulduğunu gösterebilir.

Bu yöntemin due diligence’ta nasıl kullanıldığını due diligence rehberimizde anlatıyoruz.

Arşivlerin sınırları

• Arşivler her sayfayı kaydetmez; küçük ve yeni siteler çoğu zaman eksiktir.
• JavaScript ile yüklenen sayfalar, görseller ve videolar arşivde eksik ya da bozuk görünebilir.
• Site sahipleri bazı arşivlerden kendi sayfalarının kaldırılmasını isteyebilir.
• Kayıt tarihi, sayfanın o tarihte arşivlendiğini gösterir; içeriğin o tarihte yazıldığını değil.

Kendi bulgularınızı arşivleyin

Araştırma sırasında önemli bulduğunuz her sayfayı hemen arşivletin; yarın silinmiş olabilir. Raporunuza hem orijinal bağlantıyı hem de arşiv bağlantısını koyun. Rapor yazarken kanıtların nasıl kaydedileceğini OSINT raporu nasıl yazılır rehberimizde bulabilirsiniz.