Gemi Takibi ile OSINT: IMO, MMSI, AIS ve Gölge Filo Rehberi
Dünya ticaretinin büyük kısmı denizden taşınır ve gemiler, sandığınızdan çok daha fazla iz bırakır: konum yayınları, kayıt numaraları, liman uğrakları, uydu görüntüleri. Denizcilik OSINT’i bu izleri birleştirerek bir geminin kim olduğunu, nerede olduğunu ve ne yaptığını ortaya koyar. Bu rehberde temel kavramları ve ücretsiz araçları anlatıyoruz.
Bir geminin kimlik kartı: IMO, MMSI, çağrı işareti
- IMO numarası: 7 haneli, geminin ömrü boyunca değişmeyen numara. Gemi satılsa, adı ya da bayrağı değişse bile IMO aynı kalır. Bir gemiyi kesin olarak tanımlamanın en güvenilir yolu budur.
- MMSI: 9 haneli telsiz kimliği. İlk üç hanesi bayrak ülkesini gösterir. Bayrak değişince MMSI de değişir; bu yüzden tek başına kimlik için yeterli değildir.
- Çağrı işareti ve ad: Kolayca değişir. Aynı adı taşıyan onlarca gemi olabilir; adla arama yapıp ilk çıkan sonuca güvenmek en sık yapılan hatadır.
AIS: gemilerin kendi yayınladığı konum
AIS (Otomatik Tanımlama Sistemi), gemilerin konumunu, hızını, rotasını ve kimlik bilgilerini telsizle yayınladığı sistemdir. Bu yayınlar kıyıdaki alıcılar ve uydular tarafından toplanır; VesselFinder ve MarineTraffic gibi siteler bunları haritada gösterir.
Ama AIS gemiden gelen bir beyandır, kesin gerçek değildir. Gemiler AIS’i kapatabilir (“karanlığa gömülme”), sahte konum yayınlayabilir (spoofing) ya da yanlış kimlik bilgisi girebilir. Özellikle yaptırımlardan kaçan gemilerde bu davranışlar yaygındır.
Bir gemiyi adım adım tanımlamak
- Elinizdeki ipuçlarını toplayın: ad, gövde rengi, tip (tanker, konteyner, dökme yük), yaklaşık boy, konum ve tarih.
- Adayları bulun: AIS sitelerinde ad ya da bölgeyle arama yapın; aynı adlı gemileri ayrı ayrı not edin.
- IMO ile doğrulayın: Boy, tip ve yapım yılı ipuçlarınızla örtüşüyor mu? Equasis’te eski adları ve bayrak geçmişini kontrol edin.
- Zaman çizelgesi kurun: Haberler, liman kayıtları ve AIS geçmişiyle geminin olay öncesi ve sonrası hareketlerini sıralayın.
- Kaynağınızı yazın: Her bulgunun hangi kaynaktan, hangi tarihte alındığını kaydedin; gemi verileri sık değişir.
Uydu görüntüsünde gemi
Sentinel-2 gibi ücretsiz uydu görüntülerinde büyük gemiler rahatça görülür. Gerçek renk görüntüde her piksel yaklaşık 10 metredir; gemiyi baştan kıça piksel sayarak boyunu kabaca hesaplayabilirsiniz. 250-280 metrelik bir gemi büyük bir tanker ya da dökme yük gemisidir; 30 metrelik bir tekne ise birkaç pikselden ibarettir.
AIS’in sustuğu yerde uydu görüntüsü konuşur: AIS’i kapalı bir geminin gerçekte nerede olduğunu, iki geminin açık denizde yan yana gelip yük aktarıp aktarmadığını (gemiden gemiye aktarım) uydu görüntüleriyle kontrol edebilirsiniz.
Gölge filo ve yaptırımlar
“Gölge filo”, yaptırımları aşmak için kullanılan; çoğu yaşlı, sık sık ad ve bayrak değiştiren, sahiplik yapısı paravan şirketlerle gizlenen gemilere verilen addır. Bu gemiler kaza ve çevre kirliliği açısından da yüksek risk taşır.
- Kısa sürede birçok kez değişen ad ve bayrak
- Tek gemilik, yakın zamanda kurulmuş sahip şirketler
- Uzun AIS kesintileri ve açık denizde gemiden gemiye aktarımlar
- Yaptırım listelerinde geçen IMO numarası
OpenSanctions gibi ücretsiz veri tabanlarında IMO numarasıyla arama yaparak bir geminin hangi ülkelerin yaptırım listelerinde olduğunu ve hakkındaki kayıtları görebilirsiniz. Bu kayıtların bazıları tek bir kaynağa dayanır; raporunuzda kaynağı mutlaka belirtin.
Etik sınırlar
Ticari gemilerin AIS verisi herkese açıktır ama küçük teknelerin ve özel yatların arkasında gerçek kişiler vardır. Kişilerin hareketlerini izlemek için gemi verisi kullanmayın; araştırmanızı kurumlar, ticaret ve kamu yararı ile sınırlı tutun.
Öğrendiklerinizi denizcilik görevlerimizde deneyebilirsiniz: bir uydu karesinden yola çıkıp gemiyi, tarihi ve geçmişini bulun.